KENTSEL DÖNÜŞÜMDE KİRA YARDIMI HAKKI : KİMLER YARARLANABİLİR, NASIL BAŞVURU YAPILIR ?
Kentsel dönüşüm sadece binaların yenilenmesi değil, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik bir süreçtir. Bu süreçte, riskli yapılarda yaşayan vatandaşların mağdur olmaması için bazı destekler sağlanmaktadır. Örneğin; evi riskli olarak tespit edilen biri artık o binada oturamayacağından, geçici olarak başka bir yerde kalması gerekir. Devlet, bu durumda vatandaşa kira yardımı sağlar. Söz konusu bu ekonomik destek, vatandaşların sürece daha kolay uyum sağlamasını ve dönüşüme gönüllü olarak katılmasını amaçlar.
Kentsel Dönüşüm kapsamın kira yardımı 6306 sayılı Kanun madde 5 ve Uygulama Yönetmeliği madde 16 hükmünde düzenlenmiştir.
İlgili kanun ve uygulama yönetmeliği incelendiğinde; riskli yapıların yıktırılmasında maliklerle anlaşılması esasına dayanmaktadır ve bu sebeple taraflara olanaklar öngörülmüştür.
Bunların başında, anlaşmak suretiyle yapıyı tahliye eden maliklere, kiracılara ve yapıda ikamet etmeleri kaydıyla sınırlı aynî hak sahiplerine geçici konut/işyeri sağlanabilmesi veya kira yardımı yapılabilmesi yer almaktadır.
Kira yardımı yapılabilmesinin şartı, malik ile idarenin anlaşma sağlamasıdır. Yani, riskli yapının yıkımının malik tarafından yapılıp idareyle anlaşma sağlandığı takdirde kira yardımından faydalanabilecektir.
Kira yardım süresi, riskli yapının içerisinde bulunduğu alana göre farklılık göstermektedir:
-
Sadece riskli yapı olan yerlerde bu süre
en fazla 18 aydır.
-
Eğer yapı
rezerv yapı alanıya da
riskli alanilan edilmiş bir bölgede ise, kira yardımı
en fazla 48 aya kadaryapılabilir.
-
Süreyi ve ödemeleri,
Kentsel Dönüşüm Başkanlığıbelirler.
6306 Sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği’ne göre, kentsel dönüşüm projelerinde TOKİ veya ilgili kamu idaresi, kendi bütçesinden kira yardımı yapabilir. Ayrıca, 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nda kira yardımıyla ilgili doğrudan bir madde olmasa da, belediyeler meclis kararı alarak taşınma ya da kira yardımı sağlayabilir. Yani, hem merkezi idare (TOKİ veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı), hem de yerel yönetimler, kentsel dönüşüm sürecindeki hak sahiplerine çeşitli şekillerde maddi destek sunabilir.
Kira yardımı başvuruları ; tahliye tarihinden itibaren bir yıl yahut riskli yapının yıkımının gerçekleştirildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, Bakanlık tarafından belirlenecek bilgilere ve belgelere göre, riskli alan ya da rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli yapılarda da Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapıldığı takdirde İdareye yapılır.
Riskli yapı, riskli alan ilan edilen bir bölgede yer alıyorsa, kira yardımı genellikle bireysel başvuruya gerek kalmadan, kurum tarafından alınan toplu bir karar ile yapılır. Yani, riskli alanlardaki uygulamalarda eğer kurum genel bir kira yardımı kararı almışsa, tüm hak sahiplerine otomatik olarak kira yardımı ödenebilir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 2025 yılına ait kentsel dönüşüm kira yardımı tablosuna göre, il bazında malikler, kiracılar ve sınırlı aynî hak sahiplerine yapılacak kira yardımı tutarları belirlenmiştir :
